Delen:

Project 'Schoon uit de kas'

Nefyto-deelnemer Bayer CropScience is gestart met een project rond zuivering van afvalwater uit de glastuinbouw. Het project, dat inmiddels de naam 'Schoon uit de kas' heeft,  is gestart in 2005 en loopt nog steeds.
Aanleiding voor het project waren meldingen uit glastuinbouwgebieden dat er relatief hoge concentraties gewasbeschermingsmiddelen in oppervlaktewater waren aangetroffen. Dat betrof onder meer een insecticide van Bayer CropScience.
Naar aanleiding hiervan heeft Bayer een analyse gedaan van de gegevens van de waterschappen in het gebied rond het Westland en Aalsmeer. Deze analyse bevestigde het vermoeden dat de hoge concentraties afkomstig moesten zijn van de glastuinbouw.

Vervolgens is Bayer een project gestart in samenwerking met alle westelijke waterschappen, Praktijkonderzoek Plant & Omgeving (PPO) en WUR Glastuinbouw. De eerste actie was een analyse om te vinden wat de meest waarschijnlijke bron van emissie was vanuit de kassen. In het kader hiervan zijn in de periode 2007-2008 twaalf glastuinbouwbedrijven bemonsterd. Daarbij is gekeken naar het bassinwater, regenwater, recirculatiewater, filterwater en condenswater.
Daaruit bleek dat in al deze stromen middelen zaten, maar dat het recirculatiewater de grootste bron was. Dit omdat hierin de concentraties het hoogst waren en omdat het om een groot volume gaat. Het overschot aan recirculatiewater wordt opgevangen, gefilterd en ontsmet, zodat het opnieuw kan worden gebruikt om de planten water te geven. Dat kan echter niet onbeperkt, want na verloop van tijd is de zoutconcentratie van het water te hoog. Op dat moment wordt het door de teler legaal geloosd op het riool (mits aanwezig en van voldoende capaciteit) of anders (ook legaal) op het oppervlaktewater.
Naast het circulatiewater bleek ook het filterspoelwater een belangrijke emissiebron. Dit is water waarmee de filters in het recirculatiesysteem gespoeld worden om dichtslibben van de filters te voorkomen.

Op basis van deze bevindingen besloten Bayer en de samenwerkingspartners om het project te concentreren op recirculatiewater en filterspoelwater. Er volgden publicaties van de bevindingen. Deze publicaties waren voor LTO Nederland aanleiding om ook aan het project te gaan deelnemen.
De vraag was met welke bestaande technieken, die reeds op de bedrijven aanwezig zijn, het recirculatiewater en het filterspoelwater effectief gereinigd kunnen worden. Vervolgens moeten deze technieken worden getest in een proefgebied. Voor het proefgebied is gekozen voor de Woudse Droogmakerij, een gebied in Zuid-Holland met 45 hectare glastuinbouw.
Voor de ontsmetting van het recirculatiewater gebruiken veel telers een apparaat dat met behulp van UV-licht schimmels, bacteriën en virussen doodt. Dit apparaat kan ook worden ingezet om gewasbeschermingsmiddelen af te breken, als er waterstofperoxide aan het water wordt toegevoegd. Waterstofperoxide versnelt het afbraakproces. Momenteel wordt dit bij een aantal telers in de Woudse Droogmakerij getest. Bij telers die niet beschikken over een UV-apparaat wordt getest met een koolstoffilter.
Dat wat betreft het recirculatiewater. Voor de reiniging van het filterspoelwater worden er drie verschillende methodes getest: terugvoer in de recirculatietank, uitvlokken en waterstofperoxide toevoegen, en toepassing van een ultrafilter.
Parallel aan deze praktijktesten worden laboratoriumtesten gedaan op de hoofdvestiging van Bayer in het Duitse Monheim.

Vanaf mei 2010 wordt regelmatig gemeten wat de effecten zijn van de inspanningen in het proefgebied. Wel blijft moeilijk te voorspellen wat de uiteindelijke effecten op het oppervlaktewater zullen zijn en wanneer deze meetbaar zullen zijn. Schoner afvalwater hoeft niet meteen te resulteren in gunstiger meetresultaten in het oppervlaktewater.
Het ultieme doel is om het water zoveel mogelijk op het bedrijf te houden en zo weinig mogelijk water op het riool of het oppervlaktewater te hoeven lozen. Dat laatste zal nooit helemaal te voorkomen zijn, maar er moet wel zoveel mogelijk naar gestreefd worden.
In het kader van dit project is Bayer ook gestart met een bewustwordingscampagne onder telers, onder meer door het bevestigen van zogeheten halsruiters aan verpakkingen, met daarop informatie over deze problematiek. Ook worden er folders verspreid met de titel 'Wat kun je nu al doen?'. Want naast technologie is bewustwording minstens zo belangrijk.

Zie ook de Nefyto-campagne Veilig en Verantwoord Gebruik